Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πια επίσημα στη ζωή μας ως έναν επιπλέον διαχωρισμό ή ως την ευκαιρία για συλλογική αφύπνιση. Δεν αποτελεί ένα μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Είναι εδώ, παρούσα, δυναμική, καθημερινά, καταλυτική συγκυρία ο Covid το 2020 και όλα πήραν ταχύτατους ρυθμούς ψηφιοποίησης. Δεν θα μιλήσουμε για γεωπολιτική δύναμη, ενεργειακή κρίση, για έξυπνα σπίτια, ούτε για οικολογικά βιοσυστήματα. Θα πάμε στο κομμάτι των τεχνών και πιο συγκεκριμένα στον κόσμο των νημάτων, και στη δημιουργία φωτογραφιών μέσω ΤΝ.

Σε έναν κόσμο που απαιτεί συνεχώς περισσότερο περιεχόμενο, περισσότερη παρουσία, περισσότερες εικόνες, πωλήσεις, likes και engagement, η ιδέα του να έχουμε ένα “ψηφιακό χέρι βοηθείας” φαίνεται λυτρωτική. Πόσες ώρες να έχει η μέρα; Πόσες φωτογραφίες προϊόντων να τραβήξει ένας άνθρωπος; Πόσο να δημιουργήσει και ταυτόχρονα να «τρέξει» ένα brand;

Ως δημιουργός από το 2012 γνωρίζω καλά κάθε στάδιο, το έχω κατακτήσει με μελέτη, συνεχή εκπαίδευση, ηθική και πειθαρχία.

✤ Από τον ψηφιακό αναλφαβητισμό, σε λύσεις  AI…

Δεν είναι παράλογο να ζητάμε βοήθεια, να θέλουμε να προβάλουμε με τον καλύτερο τρόπο τα δημιουργήματά μας στα κοινωνικά δίκτυα. Εργαλεία όπως η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να βοηθήσουν στις περιγραφές προϊόντων, ημερολόγιο αναρτήσεων, ιδέες για σχέδια, προγραμματισμό αναρτήσεων, ραντεβού, αποστολή email, ακόμα και σε mockups ή έμπνευση για φωτογραφίες, ταχύτατη επιβεβαίωση πηγών, ερευνών, μέχρι εδώ, κατά τη γνώμη μου όλα καλά και χρήσιμα.

Όμως… πού είναι το μέτρο και πότε γίνεται κατάχρηση;

Τον τελευταίο καιρό, παρατηρούμε μια πλημμύρα από εικόνες στα social media με “χειροποίητα” που όμως… δεν υπάρχουν.

Δεν τα έφτιαξε κανείς.

Εικονικά παιδιά, γυναίκες σε reel να πλέκουν. Βιώνουμε το φαινόμενο AI slot, περιεχόμενο, ¨προϊόν¨ τεχνητής νοημοσύνης που δημιουργείται γρήγορα, άμμετρα, χωρίς ουσιαστική αξία, με μοναδικό στόχο την προσέλκυση προσοχής, προβολών και κερδών. Κανείς δεν τα φαντάστηκε, δεν τα έπλεξε, δεν τα κέντησε.

Είναι ψηφιακά «φανταστικά» χειροποίητα που όμως προβάλλονται ως υπαρκτά. Εικόνες animation, δημιουργοί που για να ακολουθήσουν τυφλά τους ¨γκουρού¨ του μάρκετιν, γεμίζουν τις σελίδες τους με δημιουργίες εικονικής πραγματικότητας.

Και κάπου εδώ, αρχίζει να θολώνει η γραμμή ανάμεσα στις αξίες και την ουσία του κάθε τι που είναι χειροποίητο, δηλαδή δημιουργημένο από ανθρώπινα χέρια και την προβολή τους.

✤ Από τη μοναδικότητα στη μαζικότητα

Το χειροποίητο εμπεριέχει μαγεία: είναι μοναδικό, έχει την ενέργεια του δημιουργού, την ιδιαιτερότητα στη βελονιά, που έγινε τελικά σήμα κατατεθέν, το γέλιο που ξέσπασε όταν ξήλωσες για πολλοστή φορά μέχρι να βγει το αποτέλεσμα. Είναι συναίσθημα, μετασχηματισμός ενέργειας σε ύλη, είναι ανθρώπινο!

Όταν αρχίζουμε να γεμίζουμε το feed μας με εικόνες που δεν βασίζονται σε υπαρκτή δημιουργία, στιγμή, αλλά φαίνονται σαν χειροποίητες, τότε τιμούμε τις αργές τέχνες ή τις αντικαθιστούμε;

Μήπως ο φόβος της αναγνώρισης, θολώνει την κρίση του τι ωφελεί ουσιαστικά;

Στην εποχή του αλγορίθμου, το να ξεχωρίσεις μοιάζει πιο δύσκολο από ποτέ.

Και κάπου εκεί, μέσα στον αγώνα να “πουλήσουμε”, ξεχνάμε τι σημαίνει να δημιουργούμε.

Ξεχνάμε ότι δεν χρειάζεται να είμαστε τέλειοι, αλλά αληθινοί, αυθεντικοί.

Εκεί που δεν ανακάλυψες ακόμη τον εαυτό σου, ανακάλυψες την ευκολία μιας επιπλέον ψευδαίσθησης.

✤ Είναι προσβλητικό για τον χειροτέχνη ή κάτι βαθύτερο;

Για πολλούς δημιουργούς, ναι, συμπεριλαμβάνω τον εαυτό μου σε αυτούς, καθώς και πολλούς που έρχομαι σε επαφή καθημερινά. Όταν μια τεχνητή εικόνα κλέβει την προσοχή που αξίζει το αληθινό έργο, τότε δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής. Είναι θέμα σεβασμού, για όσους βάζουν την ψυχή τους και τιμούν τις τέχνες των κλωστών και των νημάτων, που εξελίσσονται καθημερινά για να είναι πιο αποδοτικοί και η δουλειά τους να ξεχωρίζει στο περιεχόμενο και στην ποιότητα. Που κάθονται να σκεφτούν πώς να αναδείξουν με τον καλύτερο τρόπο στις φωτογραφίες τα χειροποίητά τους, μελετούν για ένα άρτιο αποτέλεσμα χρωμάτων αισθητικής και όχι απλά με το πάτημα ενός κουμπιού.

Τα χειροποίητα εμπεριέχουν τους αργούς ρυθμούς που έχει ανάγκη κάθε ψυχή, την υπομονή, την αρμονία· αυτό είναι ένα οξύμωρο σχήμα με το πρόχειρο αποτέλεσμα που επικρατεί στα social!

Δεν μπορεί να συγκριθεί η ψηφιακή απόδοση ενός χειροποίητου πλεκτού με το ίδιο το πλεκτό που έπλεξες νύχτες ατελείωτες, με μεράκι, με ψυχή και ναι ίσως έκανες και κάποιες πωλήσεις σε αντίθεση με κάποιον που δημιουργεί καλύτερα χειροποίητα από τα δικά σου, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης!

✤ Πόσο τελικά ωφελείται ο χειροτέχνης από αυτή την ευκολία;

Τι κερδίζει πραγματικά και τι χάνει στην πορεία;

Πόσες ευκαιρίες εξέλιξης αφήνει πίσω του;

Τα βιβλία που δεν διάβασε, τις δεξιότητες που δεν ανέπτυξε, την αισθητική και τη ματιά που δεν καλλιέργησε.

Και οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στην εικόνα, αλλά στην ηθική και την αξιοπιστία που βελονιά βελονιά δημιουργήθηκε μέσα στο πέρασμα των ετών και τους προγενέστερούς μας, που φαίνεται να κρατιέται σε μια κλωστή. Τα τελευταία χρόνια, όλο και σε περισσότερες πλατφόρμες,  όπως και το Etsy, πολλοί δημιουργοί σχεδίων πλεξίματος και χειροτεχνίας έχουν έρθει αντιμέτωποι με ένα νέο πρόβλημα: την τεράστια εισροή πατρόν και προϊόντων που δημιουργούνται ή προωθούνται μέσω τεχνητής νοημοσύνης.

Φωτογραφίες εντυπωσιακές, αψεγάδιαστες, που υπόσχονται ένα αποτέλεσμα το οποίο δεν μπορεί να υπάρξει στην πραγματικότητα. Ο αγοραστής αγοράζει το σχέδιο βασισμένος στην εικόνα και στη συνέχεια ανακαλύπτει ότι το τελικό αποτέλεσμα δεν μοιάζει με αυτό που του παρουσιάστηκε. Έτσι δεν χάνεται μόνο μια πώληση.

Χάνεται κάτι πολύ πιο σημαντικό: η εμπιστοσύνη.

Και όταν η δυσπιστία αρχίζει να μεγαλώνει, πλήττονται οι πραγματικοί δημιουργοί, εκείνοι που σχεδιάζουν εξ αρχής και είναι μέρος κάθε βήματος της διαδικασίας, φωτογραφίζουν τα δικά τους έργα, παρουσιάζουν το πραγματικό αποτέλεσμα και προσπαθούν να χτίσουν μια σχέση ειλικρίνειας με το κοινό τους.

✤ Που μας οδηγεί όλο αυτό;

Η τεχνολογία δεν σταματά, αλλά χρειάζεται να μπει ένα ερωτηματικό ηθικής από τον δημιουργό της, τον άνθρωπο.

Σιωπηλά, μέσα σε όλο αυτό, συμβαίνει ήδη κάτι ουσιαστικό και σπουδαίο, μιας και όλο και περισσότεροι άνθρωποι αρχίζουν να αναζητούν το αληθινό, να στρέφονται σε ό,τι έχει φτιαχτεί από ανθρώπινο χέρι. Να εκτιμούν τον χρόνο, την ατέλεια, την ιστορία πίσω από κάθε δημιουργία.

Ίσως τελικά, στο μέλλον, αυτό που θα ξεχωρίζει δεν θα είναι το τέλειο, αλλά το αληθινό. Και καθετί που έχει δημιουργηθεί από άνθρωπο, με ψυχή και παρουσία, να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία.

Εσύ, που αγαπάς το χειροποίητο, που τιμάς το δημιούργημα και όχι την ψευδαίσθηση, έχεις την επιλογή να στηρίξεις τον άνθρωπο, όχι μόνο την εικόνα, εδώ αναζητούμε την ανθρώπινη νοημοσύνη!

✤ Εσένα σε ενοχλεί;

Αν ναι, δεν είσαι μόνος. Και αν όχι, σκέψου: τι από όλα αυτά που βλέπεις και κάνεις… υπάρχει στ’ αλήθεια;

Αν η τεχνητή νοημοσύνη σου χάρισε καλύτερες φωτογραφίες, περισσότερα likes, περισσότερη προβολή ή ακόμη και περισσότερες πωλήσεις, τι κέρδισες πραγματικά ως δημιουργός;

Έγινες καλύτερος στην τέχνη σου;

Ανέπτυξες νέες δεξιότητες;

Καλλιέργησες τη ματιά σου;

Ή απλώς έφτασες πιο γρήγορα σε ένα αποτέλεσμα που κάποτε θα αποκτούσες μέσα από τη γνώση, την εμπειρία και τον χρόνο;

Γιατί ίσως η μεγαλύτερη αξία της δημιουργίας να μην βρίσκεται στο τελικό προϊόν, αλλά σε όλα όσα γίνεσαι στην πορεία για να το δημιουργήσεις.

Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα να μην είναι τι μπορεί να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά τι μπορεί να χάσει ο άνθρωπος όταν σταματήσει να δημιουργεί.

✤ Συμφωνείς ή διαφωνείς;
Γράψε τη γνώμη σου στα σχόλια και κοινοποίησε το άρθρο σε κάποιον δημιουργό που αγαπά το χειροποίητο.